Kardamoni: përfitimet, vetitë dhe përdorimi i kësaj erëze të veçantë

Kardamoni është shumë më tepër sesa një erëz aromatike që përdoret në kafe, çaj apo gatime. I njohur prej mijëra vitesh në mjekësinë tradicionale, kardamoni është studiuar për përmbajtjen e tij në antioksidantë, ndikimin e mundshëm në presionin e gjakut, tretjen, shëndetin oral dhe aktivitetin antibakterial.

Me aromën e tij intensive, pak të ëmbël dhe freskuese, kardamoni është një nga erëzat më të veçanta dhe më të çmuara në botë.

Por pse është kaq interesant?

Çfarë është kardamoni?

Kardamoni është një erëz që vjen nga farat e bimëve të familjes Zingiberaceae, e njëjta familje botanike ku bën pjesë edhe xhinxheri.

Origjina e tij lidhet kryesisht me Indinë dhe Azinë Jugore, ku është përdorur prej shekujsh si në kuzhinë, ashtu edhe në praktikat tradicionale të mirëqenies.

Farat e kardamonit kanë një aromë të fortë dhe karakteristike dhe mund të përdoren të plota ose të bluara.

Nëse zgjidhet kardamon bio dhe organik, ai mund të jetë një alternativë natyrale për t'i dhënë aromë ushqimeve dhe pijeve pa pasur nevojë për aroma artificiale.

1. Kardamoni dhe presioni i gjakut

Një nga studimet më interesante mbi kardamonin është kryer te persona të sapodiagnostikuar me presion të lartë të gjakut.

Në këtë studim të vogël, 20 të rritur konsumuan 3 gram kardamon pluhur në ditë për 12 javë.

Në fund të periudhës së studimit u vu re një reduktim i konsiderueshëm i vlerave të presionit të gjakut. Njëkohësisht, statusi antioksidues i pjesëmarrësve ishte rritur ndjeshëm.

Studiuesit kanë sugjeruar se ky efekt mund të lidhet me dy karakteristika të kardamonit:

• përmbajtjen e tij në komponime antioksiduese;

• efektin e mundshëm diuretik.

Megjithatë, ky ishte një studim i vogël dhe nevojiten më shumë studime te njerëzit për të përcaktuar më qartë efektin e kardamonit mbi presionin e gjakut.

2. Kardamoni është i pasur me antioksidantë

Një tjetër arsye pse kardamoni ka tërhequr vëmendjen e studiuesve është përmbajtja e tij në komponime me aktivitet antioksidues.

Antioksidantët ndihmojnë në mbrojtjen e qelizave nga stresi oksidativ.

Kardamoni përmban gjithashtu komponime bimore që janë studiuar për aktivitetin e tyre anti-inflamator.

Shumica e studimeve për efektet anti-inflamatore të kardamonit janë kryer në laborator ose te kafshët, ndaj rezultatet nuk duhet të interpretohen si trajtim i provuar për sëmundjet inflamatore te njerëzit.

3. Kardamoni për tretjen dhe stomakun

Përdorimi i kardamonit për tretjen nuk është diçka e re.

Në mjekësinë tradicionale, kardamoni është përdorur prej mijëra vitesh pas vakteve dhe për shqetësime të ndryshme të tretjes.

Tradicionalisht është përdorur për:

• rëndesën pas ushqimit;

• parehatinë e stomakut;

• të përzierat;

• mbështetjen e tretjes pas vakteve të rënda.

Kjo është edhe një nga arsyet pse kardamoni përdoret shpesh në çajra dhe përzierje erëzash pas ushqimit.

4. Kardamoni dhe ulçera e stomakut

Një nga fushat më interesante të studimit është ndikimi i mundshëm i kardamonit në mukozën e stomakut dhe ulcerat gastrike.

Në studime të kryera te kafshët, ekstrakti i kardamonit ka treguar aftësi për të reduktuar numrin dhe madhësinë e ulcerave të stomakut.

Në një nga këto studime, ekstrakti i kardamonit uli ndjeshëm dëmtimet gastrike të shkaktuara eksperimentalisht.

Këto rezultate janë premtuese, por është e rëndësishme të theksohet se bëhet fjalë kryesisht për studime te kafshët. Ende nevojiten kërkime te njerëzit për të kuptuar nëse kardamoni ka të njëjtin efekt.

5. Kardamoni dhe Helicobacter pylori

Edhe më interesante është lidhja që po studiohet mes kardamonit dhe Helicobacter pylori.

Helicobacter pylori është një bakter që lidhet me gastritin dhe me shumë raste të ulcerës së stomakut.

Studimet laboratorike kanë treguar se kardamoni mund të ketë aktivitet kundër H. pylori.

Kjo nuk do të thotë se kardamoni trajton infeksionin me Helicobacter pylori. Rezultatet aktuale janë kryesisht laboratorike dhe infeksioni kërkon diagnostikim dhe trajtim mjekësor të përshtatshëm.

Megjithatë, këto të dhëna e bëjnë kardamonin një bimë interesante për kërkime të mëtejshme mbi shëndetin gastrointestinal.

6. Kardamoni për aromë më të freskët të gojës

Ndoshta një nga përdorimet tradicionale më të njohura të kardamonit është për freskimin e aromës së gojës.

Në disa kultura, farat ose bishtajat e kardamonit përtypen direkt pas ushqimit.

Aroma e tij intensive dhe freskuese e bën kardamonin një freskues natyral të gojës.

Por efekti mund të mos lidhet vetëm me aromën.

Studimet laboratorike sugjerojnë se ekstraktet e kardamonit mund të kenë aktivitet kundër disa llojeve të baktereve që gjenden në zgavrën e gojës.

7. Kardamoni dhe shëndeti oral

Kardamoni për shëndetin oral është një tjetër fushë interesante studimi.

Në kërkime laboratorike, ekstraktet e kardamonit kanë treguar aktivitet kundër disa baktereve të lidhura me formimin e kariesit dentar.

Në një studim tjetër laboratorik u raportua gjithashtu reduktim i baktereve në mostra të pështymës.

Këto rezultate mund të shpjegojnë pjesërisht pse përtypja e kardamonit është përdorur tradicionalisht për higjienën e gojës dhe aromën e freskët.

Megjithatë, kardamoni nuk zëvendëson larjen e dhëmbëve, fillin dentar apo trajtimin profesional të problemeve të mishrave të dhëmbëve.

8. Kardamoni ka treguar aktivitet antibakterial

Vajrat esencialë dhe ekstraktet e kardamonit janë studiuar gjithashtu për potencialin e tyre antibakterial.

Në kushte laboratorike është vënë re aktivitet ndaj disa mikroorganizmave, përfshirë disa shtame të:

• E. coli;

• Staphylococcus;

• Salmonella;

• Campylobacter;

• dhe disa lloje të Candida.

Këto të dhëna janë interesante nga pikëpamja shkencore, por studimet janë kryer kryesisht në laborator. Nuk mund të thuhet se konsumimi i kardamonit trajton infeksione bakteriale ose mykotike te njerëzit.

9. A ndikon kardamoni në sheqerin në gjak?

Kardamoni është studiuar edhe për ndikimin e mundshëm në metabolizmin e glukozës.

Disa rezultate te kafshët kanë qenë premtuese, por të dhënat te njerëzit janë më pak bindëse.

Në një studim me mbi 200 persona me diabet tip 2, përdorimi i 3 gramëve kardamon në ditë për tetë javë nuk solli të njëjtin përmirësim në kontrollin e glukozës që u vu re me kanellën.

Prandaj aktualisht nuk ka prova të mjaftueshme që kardamoni të rekomandohet për kontrollin e sheqerit në gjak.

10. Si përdoret kardamoni?

Kardamoni mund të përdoret shumë lehtë në kuzhinë.

Mund ta shtoni:

• në kafe;

• në çaj;

• në qumësht ose pije bimore;

• në smoothie;

• në ëmbëlsira;

• në biskota dhe kek;

• në oriz;

• në gatime orientale;

• në përzierje me kanellë, xhinxher ose karafil.

Për aromë më të freskët të gojës, tradicionalisht përdoren edhe farat e kardamonit duke u përtypur pas ushqimit.

Nëse përdorni kardamon të plotë, farat mund të shtypen pak përpara përdorimit në mënyrë që të çlirojnë më mirë aromën.

Kardamoni bio: më shumë se një erëz aromatike

Kardamoni është një shembull shumë i mirë i një erëze që kombinon përdorimin kulinar me një histori të gjatë përdorimi tradicional.

Ai është studiuar për:

• potencialin antioksidues;

• ndikimin e mundshëm në presionin e gjakut;

• mbështetjen e tretjes;

• efektin mbrojtës të mundshëm mbi mukozën e stomakut;

• aktivitetin laboratorik kundër Helicobacter pylori;

• freskimin natyral të aromës së gojës;

• aktivitetin antibakterial.

Shumë prej këtyre rezultateve vijnë ende nga studime laboratorike ose studime te kafshët, prandaj kardamoni nuk duhet parë si zëvendësues i një trajtimi mjekësor.

Megjithatë, si pjesë e një ushqyerjeje të ekuilibruar, kardamoni bio dhe organik mbetet një mënyrë natyrale për të shtuar aromë dhe një shumëllojshmëri komponimesh bimore në dietën tonë.